روایت نیویورک تایمز از دلایل شکست مذاکرات

مذاکرات بین ایران و آمریکا، قبل از طلوع آفتاب صبح یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ بدون آتش‌بس دائمی پایان یافت.

به گزارش خبرآنلاین، روزنامه نیویورک تایمز، دو مورد اصلی و حل نشده شامل کنترل بر تنگه هرمز و سرنوشت ذخایر اورانیوم ایران، باعث شکست مذاکرات صلح میان دو طرف در پایتخت پاکستان شد.

جی دی ونس، معاون ترامپ پس از ۲۱ ساعت ملاقات با مقامات ارشد ایرانی در هتل سرنا در اسلام آباد، قبل از ترک این کشور مدعی شد: «ما کاملاً روشن کرده‌ایم که خطوط قرمز ما چیست، در مورد چه چیزهایی حاضر به پذیرش هستیم و در مورد چه چیزهایی حاضر به پذیرش نیستیم.»

آقای ونس نگفت که آن خطوط قرمز چه بودند. در روزهای منتهی به مذاکرات، هر دو طرف بیانیه‌های عمومی منتشر کردند که نشان می‌داد در مورد چندین موضوع مهم اختلاف نظر زیادی دارند. آنها حتی در مورد اینکه آیا آتش‌بس دو هفته‌ای که بامداد چهارشنبه گذشته به آن دست یافتند، شامل جنگ در لبنان نیز می‌شود یا خیر، توافق نداشتند، اختلافی که تقریباً جلسه را از مسیر خود خارج کرد.

به گفته دو مقام ایرانی آشنا با مذاکرات، تا اوایل یکشنبه، سه نکته اصلی مورد اختلاف شامل: بازگشایی تنگه هرمز؛ سرنوشت نزدیک به ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا؛ و درخواست ایران مبنی بر آزادسازی حدود ۲۷ میلیارد دلار از درآمدهای مسدود شده در خارج از کشور، باقی مانده بود.

ایالات متحده از ایران خواسته بود که فوراً تنگه هرمز را به روی همه باز کند. اما به گفته دو مقام ایرانی که به شرط ناشناس ماندن برای بحث در مورد مذاکرات حساس دیپلماتیک صحبت کردند، ایران از واگذاری این نقطه حیاتی برای تانکرهای نفتی خودداری کرد و گفت که این کار را تنها پس از یک توافق نهایی صلح انجام خواهد داد.

مقامات گفتند که ایران همچنین خواستار غرامت خسارات ناشی از شش هفته حملات هوایی شد و درخواست کرد که درآمدهای نفتی مسدود شده در عراق، لوکزامبورگ، بحرین، ژاپن، قطر، ترکیه و آلمان برای بازسازی آزاد شود. آمریکایی‌ها این درخواست‌ها را رد کردند.

یکی دیگر از موارد اختلاف، درخواست رئیس جمهور ترامپ مبنی بر تحویل یا فروش کل ذخایر اورانیوم غنی‌شده نزدیک به سطح بمب توسط ایران بود. مقامات گفتند که ایران پیشنهاد متقابلی ارائه داد، اما طرفین نتوانستند به مصالحه برسند.

اگرچه جلسات بدون توافق به پایان رسید، اما همین که اصلاً برگزار شد، نشانه‌ای از پیشرفت بود.

محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و یک فرمانده نظامی بانفوذ، هیئت ایرانی را رهبری کرد و رو در رو با آقای ونس ملاقات کرد. دو مقام ارشد ایرانی آشنا با مذاکرات گفتند که این دو نفر با هم دست دادند و مذاکرات صمیمانه و آرام توصیف شد. در حالی که هیچ پیشرفت دیپلماتیکی حاصل نشد، تابو شکسته شد.

دیدار بین آقای ونس و آقای قالیباف، بالاترین سطح تعامل رو در رو بین نمایندگان ایران و ایالات متحده از زمان قطع روابط دیپلماتیک در سال ۱۹۷۹ پس از انقلاب اسلامی بود. 

ولی نصر، استاد و متخصص ایران در دانشگاه جان هاپکینز، گفت: «این جدی‌ترین و پایدارترین مذاکرات مستقیم بین ایالات متحده و ایران است و نشان دهنده قصد هر دو طرف برای پایان دادن به این جنگ است و به وضوح حرکت مثبتی برای ادامه مذاکرات تا زمانی که ادامه داشته باشد و شکست نخورد، است.»