معمای شهر‌های موشکی نفوذناپذیر ایران

بیش از پنج هفته جنگ هوایی بی‌امان نتوانسته است توان موشکی ایران را از پای درآورد؛ ترکیبی از شهر‌های تونلی در عمق ۵۰۰ متری زمین، طعمه‌های فریبنده و بازسازی سریع، استراتژی تهران را در برابر پیشرفته‌ترین زرادخانه جهان مصون نگه داشته است.

جوان آنلاین- در حالی که کاخ سفید از پیشرفت قابل‌توجه عملیات «خشم حماسی» و نابودی ۹۰ درصد از توان پرتابی ایران سخن گفته، ارزیابی‌های اطلاعاتی امریکا و تحلیل‌های تصاویر ماهواره‌ای روایت دیگری را رقم زده‌اند. ایران نه تنها توان خود را حفظ کرده، بلکه با تکیه بر دو لایه دفاعی – یکی در اعماق زمین و دیگری در سطح – معادلات جنگ را به نفع خود تغییر داده است.

 لایه اول: زمین‌شناسی به مثابه جنگ‌افزار

مهم‌ترین عامل تاب‌آوری ایران، چیزی فراتر از تاکتیک یا دیپلماسی است. بر اساس گزارشی که نشریه The Statesman در ۲۳ مارس ۲۰۲۶ منتشر کرده و توسط CNN و مرکز تحقیقات امنیتی اسرائیل (آلما) تأیید شده، ایران شبکه گسترده‌ای از «شهر‌های موشکی زیرزمینی» را در دل کوه‌های سراسر کشور ساخته است. این تونل‌ها که با سیستم‌های ریلی خودکار به هم متصل شده‌اند، موشک‌ها را از تالار‌های مونتاژ به سمت درب‌های خروجی ضد انفجار هدایت می‌کنند.

سرتیپ امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده پیشین (شهید) نیروی هوافضای سپاه، رسماً اعلام کرده است که این پایگاه‌ها در عمق ۵۰۰ متری زمین قرار دارند. قدرتمندترین سلاح امریکا برای نابودی اهداف زیرزمینی، بمب GBU-۵۷ «عظیم‌الجثه نفوذگر» با وزن ۳۰،۰۰۰ پوند است که حداکثر نفوذ آن ۶۰ متر بتن مسلح یا حدود ۴۰ متر سنگ نسبتاً سخت است. فاصلهٔ ۵۰۰ متری تأسیسات ایران با سطح زمین، بیش از دوازده برابر حداکثر توان این بمب است. همان‌طور که تحلیلگر مستقل، شاناکا آنسلم پریرا، در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشته است: «کوه اهمیت نمی‌دهد که چه تعداد سورتی پرواز در بالای آن انجام شود. زمین‌شناسی دفاع است و زمین‌شناسی ۳۰۰ میلیون سال است که آنجا بوده است.»

تحقیقات CNN که تصاویر ماهواره‌ای ۲۷ پایگاه زیرزمینی و ۱۰۷ تونل را تحلیل کرده، نشان می‌دهد که اگرچه حملات امریکا و اسرائیل به ۷۷ درصد ورودی‌های تونل‌ها آسیب زده، اما تجهیزات ساخت‌وساز ظرف ۴۸ ساعت در محل ظاهر می‌شوند و ورودی‌های مسدود شده را پاکسازی می‌کنند. مرکز تحقیقات آلما نیز تأیید کرده که هر دارایی ایرانی که در زیرساخت‌های زیرزمینی قرار داشته، سالم مانده است.

 لایه دوم: طعمه‌های فریبنده و بازسازی سریع

در سطح زمین، ایران استراتژی مکملی را به کار گرفته است که اثربخشی حملات هوایی را به شدت کاهش می‌دهد. بر اساس گزارش یدیعوت آحارونوت (Ynet) و نیویورک تایمز، ایران انبوهی از پرتابگر‌های ماکت، سکو‌های فریبنده و اهداف قلابی را در سراسر کشور کار گذاشته است. این مینیاتور‌های ارزان‌قیمت که اغلب با مواد بادی و پارچه‌ای ساخته می‌شوند، از دید سنجنده‌های هوایی و ماهواره‌های جاسوسی تشخیص آنها دشوار است. تایمز اسرائیل به نقل از منابع اطلاعاتی امریکا گزارش داده که واشنگتن نمی‌تواند با اطمینان بالا تشخیص دهد چه تعداد از پرتابگر‌های منهدم‌شده واقعی بوده و چه تعداد بخشی از یک کارزار فریب گسترده بوده‌اند.

همزمان، توانایی ایران در بازسازی سریع، شگفتی تحلیلگران را برانگیخته است. نیویورک تایمز فاش کرده که نیرو‌های ایرانی ظرف چند ساعت پس از اصابت بمب‌ها، موفق به بیرون کشیدن سکو‌های پرتاب و تأسیسات زیرزمینی از زیر آوار شده و آنها را دوباره به چرخهٔ عملیات بازمی‌گردانند. پریرا در این باره می‌گوید: «هر موشکی که به آراد، دیمونا یا مرکز اسرائیل اصابت می‌کند، در زیر زمین مونتاژ شده، بر روی ریل به سمت یک خروجی حرکت داده شده، و از دری شلیک شده است که ممکن است از ۲۸ فوریه تاکنون چندین بار نابود و بازسازی شده باشد.»

 ارزیابی اطلاعاتی امریکا: توان باقی‌مانده قابل توجه

جامعهٔ اطلاعاتی امریکا در ارزیابی‌های محرمانه خود به این نتیجه رسیده است که ایران همچنان تعداد قابل توجهی موشک و پرتابگر متحرک در اختیار دارد. یک مقام ارشد غربی به تایمز اسرائیل گفته است که ایران توانایی پرتاب روزانه بین ۱۵ تا ۳۰ موشک بالستیک و ۵۰ تا ۱۰۰ پهپاد انتحاری را حفظ کرده است. سی‌ان‌ان نیز گزارش داده که حدود نیمی از پرتابگر‌های موشکی ایران و هزاران فروند پهپاد یک‌طرفه هنوز دست نخورده باقی مانده‌اند.

منابع مطلع به یدیعوت آحارونوت گفته‌اند که در نظر گرفتن زمان‌بندی دو تا سه هفته‌ای دونالد ترامپ برای پایان جنگ «کاملاً غیرواقع‌بینانه» است. پریرا در پایان تحلیل خود می‌نویسد: «سپاه پاسداران برای این جنگ با ساختن موشک آماده نشد. با ساختن راه‌آهن در دل کوه‌ها آماده شد. موشک‌ها جایگزین‌پذیر هستند. راه‌آهن‌ها دائمی هستند؛ و گرانیتی که از آنها محافظت می‌کند، قبل از وجود پستانداران شکل گرفته است.» جنگی که در سطح زمین دیده می‌شود، پیشرفت واقعی داشته است، اما جنگ نامرئی که نیم کیلومتر زیر زمین می‌گذرد، به تازگی آغاز شده است.

منبع: جوان آنلاین